मुरबाडमध्ये वीटभट्टी प्रकरणात लाचलुचपत पथकाची कारवाई; तलाठी, पोलीस पाटील जाळ्यात!

 

गौरव शेलार / मुरबाड : मुरबाड तालुक्यात पुन्हा एकदा लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाच्या कारवाईने महसूल यंत्रणेतील कथित गैरप्रकारांचा मुद्दा ऐरणीवर आला आहे. वीटभट्टी चालकाकडे रॉयल्टी कमी करण्यासाठी लाचेची मागणी केल्याच्या आरोपावरून तलाठी आणि पोलीस पाटील यांच्यावर लाचलुचपत प्रतिबंधक पथकाने कारवाई केल्याचे समोर आले आहे. या कारवाईमुळे मुरबाड तालुक्यातील वीटभट्ट्यांच्या व्यवहारांबाबत नव्याने चर्चा सुरू झाली आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार, संबंधित वीटभट्टी मालकाकडे रॉयल्टीची रक्कम कमी करण्याच्या बदल्यात लाचेची मागणी करण्यात आल्याचा आरोप आहे. या तक्रारीच्या अनुषंगाने लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाने कारवाई केली. लाच मागणे किंवा स्वीकारणे हा कायद्याने गुन्हा असल्याने अशा प्रकारच्या कारवायांचे स्वागतच केले पाहिजे.

मात्र, या कारवाईनंतर आणखी एक गंभीर प्रश्न उपस्थित झाला आहे—मुरबाड तालुक्यात नेमक्या किती वीटभट्ट्या अधिकृत आहेत आणि किती वीटभट्ट्या अनधिकृतपणे सुरू आहेत?

मुरबाड तालुक्यातील अधिकृत तसेच अनधिकृत वीटभट्ट्यांची संख्या आणि त्यांच्यावर करण्यात आलेल्या कारवाईबाबत सामाजिक संघटनांकडून मागील वर्षभरापासून संबंधित प्रशासनाकडे माहिती मागितली जात असल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र, ही माहिती अद्याप सार्वजनिकपणे स्पष्ट झालेली नसल्याने प्रशासनाच्या कार्यपद्धतीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत आहे.

जर वीटभट्ट्या नियमांचे पालन करून सुरू असतील तर त्यांची अधिकृत संख्या, परवानग्या, रॉयल्टी आणि संबंधित कागदपत्रांची माहिती देण्यात प्रशासनाला अडचण काय? आणि जर अनधिकृत वीटभट्ट्या अस्तित्वात असतील, तर त्यांच्यावर कारवाई का होत नाही? हा प्रश्न आता मुरबाडकरांकडून उपस्थित केला जात आहे.

लाच प्रकरणातील कारवाईनंतर वीटभट्ट्यांच्या संपूर्ण व्यवस्थेची चौकशी करण्याची मागणी जोर धरू शकते. एखाद्या वीटभट्टीची रॉयल्टी कमी करण्यासाठी लाच मागितली जात असल्याचा आरोप समोर येत असेल, तर तालुक्यातील वीटभट्ट्यांच्या परवानग्या, रॉयल्टी व महसूल व्यवहारांची सखोल तपासणी होणे गरजेचे आहे.

अनधिकृत वीटभट्ट्या असतील तर त्या कोणाच्या आशीर्वादाने सुरू आहेत? संबंधित विभागांना त्याची माहिती नाही का? वर्षभरापासून माहिती मागितली जात असताना ती स्पष्टपणे का उपलब्ध होत नाही? या प्रश्नांची उत्तरे प्रशासनाने देणे आवश्यक आहे.

लाच मागण्याच्या प्रकरणात कारवाई होणे ही कायद्याची स्वाभाविक प्रक्रिया आहे. मात्र, लाच देण्याची वेळ एखाद्या व्यक्तीवर का येते, हा प्रश्नही तितकाच महत्त्वाचा आहे. एखाद्या नियमबाह्य कामाला मंजुरी, रॉयल्टीमध्ये तडजोड किंवा प्रशासनातील कोणत्याही प्रक्रियेत अनधिकृत हस्तक्षेप होत असेल, तर त्या संपूर्ण साखळीचा तपास होणे गरजेचे आहे.

त्यामुळे केवळ एका लाच प्रकरणापुरती कारवाई मर्यादित न ठेवता मुरबाड तालुक्यातील सर्व वीटभट्ट्यांची अधिकृतता, परवानग्या, रॉयल्टी व महसूल व्यवहार यांची व्यापक तपासणी करावी, अशी मागणी आता पुढे येण्याची शक्यता आहे.

लाचखोरीविरोधातील कारवाईमुळे एक प्रकरण समोर आले असले, तरी त्यातून निर्माण झालेले प्रश्न मात्र मोठे आहेत. मुरबाडच्या वीटभट्ट्यांचा नेमका आकडा किती? कोणत्या वीटभट्ट्या अधिकृत? कोणत्या अनधिकृत? रॉयल्टीचा नेमका किती महसूल शासनाला मिळतो? नदी-नाल्यांचे पाणी कोणाच्या परवानगीने वापरले जाते? आणि नियमबाह्य वीटभट्ट्या असतील तर त्यांना नेमके कोणाचे अभय? या प्रश्नांची उत्तरे प्रशासन कधी देणार, याकडे आता मुरबाडकरांचे लक्ष लागले आहे.